Di era peperangan moden, kekuatan sesebuah negara tidak lagi hanya ditentukan oleh jumlah kereta kebal, pesawat pejuang atau kapal perang yang dimiliki. Sebaliknya, kelebihan strategik semakin bergantung kepada sejauh mana sesebuah negara mampu menguasai teknologi kritikal, membangunkan industri pertahanan sendiri dan melahirkan kepakaran tempatan yang mampu memenuhi keperluan keselamatan negara.
Konflik yang berlaku di beberapa rantau dunia sejak beberapa tahun kebelakangan ini turut memperlihatkan risiko kebergantungan yang terlalu tinggi kepada pembekal luar. Gangguan rantaian bekalan, sekatan eksport, peningkatan kos dan kesukaran mendapatkan alat ganti boleh memberi kesan langsung kepada kesiapsiagaan ketenteraan sesebuah negara.
Atas realiti inilah Menteri Pertahanan, Dato’ Seri Mohamed Khaled Nordin, memberi penekanan kepada usaha membangunkan keupayaan pertahanan negara yang lebih berdikari, khususnya melalui penguasaan teknologi, pemerkasaan industri tempatan, penyelidikan dan pembangunan (R&D), pembangunan modal insan serta kerjasama strategik dengan rakan antarabangsa.
Pendekatan yang dibawa bukan bermaksud Malaysia perlu menghasilkan segala-galanya sendiri. Sebaliknya, kerjasama dengan pemain antarabangsa perlu dimanfaatkan untuk membina keupayaan dalam negara agar Malaysia tidak selama-lamanya kekal sebagai pengguna teknologi.
Kerjasama strategik antara Weststar Defence Industries Sdn. Bhd. dan Rocket Technologies International (RTI) Pty Ltd dari Australia merupakan antara contoh bagaimana pendekatan tersebut boleh diterjemahkan kepada tindakan.
Pemeteraian kerjasama yang disaksikan oleh Mohamed Khaled sempena lawatan kerja rasmi beliau ke Canberra membawa matlamat yang lebih besar daripada sekadar memperoleh teknologi. Ia membuka ruang kepada pemindahan teknologi, R&D, pembangunan modal insan dan pengukuhan ekosistem industri pertahanan tempatan.
DARIPADA PENGGUNA KEPADA PEMBANGUN TEKNOLOGI
Sejak sekian lama, pembangunan keupayaan pertahanan Malaysia banyak bergantung kepada pemerolehan aset daripada pengeluar antarabangsa.
Pendekatan tersebut memenuhi keperluan operasi Angkatan Tentera Malaysia (ATM), namun pada masa sama boleh mewujudkan kebergantungan kepada pihak luar dalam aspek penyelenggaraan, naik taraf sistem, bekalan alat ganti dan sokongan teknikal.
Justeru, antara perubahan penting yang sedang diberikan perhatian di bawah kepimpinan Mohamed Khaled ialah bagaimana setiap kerjasama pertahanan antarabangsa dapat memberikan nilai yang lebih besar kepada pembangunan keupayaan nasional.
Malaysia tidak seharusnya berhenti sebagai pembeli.
Kerjasama dengan rakan antarabangsa perlu menjadi platform untuk memperoleh ilmu, membina kepakaran, meningkatkan keupayaan industri dan seterusnya membolehkan lebih banyak teknologi serta komponen dibangunkan di dalam negara.
Dalam konteks inilah kerjasama Weststar–RTI mempunyai nilai strategiknya.
PEMINDAHAN TEKNOLOGI SEBAGAI ASAS KEUPAYAAN
Dalam industri pertahanan, nilai sesuatu kerjasama tidak hanya terletak pada platform atau sistem yang diperoleh. Lebih penting ialah ilmu dan kepakaran yang membolehkan teknologi tersebut difahami, dibangunkan, diselenggara dan dipertingkatkan sendiri.
Sebab itu Mohamed Khaled memberikan penekanan kepada elemen ”Transfer of Technology” (ToT) dalam pembangunan industri pertahanan negara.
Melalui pemindahan teknologi, jurutera dan tenaga teknikal tempatan boleh didedahkan kepada keseluruhan proses pembangunan sesuatu sistem, daripada reka bentuk awal, integrasi dan pengujian sehingga penyelenggaraan serta penambahbaikan.
Kerjasama Weststar–RTI turut merangkumi R&D, latihan profesional, pembangunan modal insan serta kerjasama dengan institusi pendidikan tinggi.
Pendekatan ini penting kerana matlamat akhirnya bukan sekadar menghasilkan sesuatu produk, tetapi membina sebuah ekosistem yang mampu menguasai, membangunkan dan terus menambah baik teknologi pertahanan.
DASAR DITERJEMAHKAN KEPADA TINDAKAN
Hala tuju tersebut selari dengan penekanan Kementerian Pertahanan untuk memperkukuh industri pertahanan tempatan, meningkatkan penyelidikan dan inovasi, membangunkan modal insan serta memperluas kerjasama strategik antarabangsa.
Apa yang ditekankan oleh Mohamed Khaled ialah Malaysia perlu bergerak secara berperingkat daripada sekadar menjadi pengguna teknologi luar kepada sebuah negara yang mempunyai keupayaan lebih besar untuk membangunkan teknologi dan kepakaran sendiri.
Kerjasama seperti Weststar–RTI memperlihatkan bagaimana hubungan pertahanan dengan negara luar boleh digunakan bukan sahaja untuk memenuhi keperluan semasa, tetapi untuk membina keupayaan Malaysia bagi jangka panjang.
Industri tempatan perlu diberikan ruang untuk terlibat lebih jauh dalam rantaian nilai, daripada penyelidikan dan reka bentuk kepada pembangunan komponen, integrasi sistem, pengujian, penyelenggaraan dan naik taraf.
Dengan cara itu, perbelanjaan pertahanan turut menjadi pemangkin kepada pembangunan kapasiti teknologi negara.
MEMBINA EKOSISTEM INDUSTRI PERTAHANAN
Manfaat pendekatan ini tidak terhad kepada sektor pertahanan.
Pembangunan teknologi tinggi mempunyai potensi kesan limpahan kepada bidang kejuruteraan ketepatan, elektronik, bahan komposit, automasi, pembangunan perisian dan kecerdasan buatan.
Apabila lebih banyak aktiviti R&D, integrasi sistem dan pembangunan komponen dilaksanakan di Malaysia, lebih banyak syarikat tempatan boleh mengambil bahagian dalam rantaian bekalan bernilai tinggi.
Institusi pendidikan tinggi juga mempunyai peranan penting melalui penyelidikan bersama, pembangunan prototaip, latihan industri dan pembangunan graduan yang mempunyai kemahiran khusus dalam teknologi aeroangkasa dan pertahanan.
Sebab itu pembangunan industri pertahanan yang sedang digerakkan bukan sekadar soal membeli atau menghasilkan aset. Ia adalah mengenai pembentukan keseluruhan ekosistem yang menghubungkan kerajaan, ATM, industri, universiti, penyelidik dan tenaga mahir tempatan.
MEMPERKUKUH KESIAPSIAGAAN ATM
Bagi ATM, pembangunan keupayaan tempatan akhirnya mempunyai satu matlamat yang jelas, iaitu memperkukuh kesiapsiagaan operasi.
Apabila penyelenggaraan, integrasi dan naik taraf sesuatu sistem boleh dilakukan di dalam negara, masa pemulihan aset dapat dipendekkan dan kebergantungan kepada sokongan luar dapat dikurangkan.
Penguasaan teknologi juga membolehkan sesuatu sistem disesuaikan dengan lebih baik kepada keperluan operasi ATM.
Inilah hubungan langsung antara pembangunan industri pertahanan dengan kekuatan pertahanan negara.
Industri pertahanan yang kukuh bukan sekadar memberikan manfaat ekonomi. Ia memberikan negara keupayaan untuk memastikan aset dapat diselenggara, dipertingkatkan dan terus beroperasi apabila diperlukan.
MEMBINA KEUPAYAAN UNTUK JANGKA PANJANG
Transformasi industri pertahanan tidak boleh berlaku dalam tempoh yang singkat.
Pengalaman negara-negara yang berjaya membangunkan industri pertahanan sendiri menunjukkan bahawa proses tersebut memerlukan pelaburan berterusan dalam penyelidikan, pendidikan, pembangunan bakat, kerjasama antarabangsa dan pembangunan industri tempatan.
Atas sebab itu, pendekatan Mohamed Khaled memberikan perhatian bukan sahaja kepada apa yang perlu diperoleh oleh Malaysia hari ini, tetapi kepada keupayaan yang perlu dimiliki negara pada masa hadapan.
Kerjasama seperti Weststar–RTI perlu dinilai berdasarkan sejauh mana teknologi benar-benar dapat dipindahkan, kepakaran tempatan dapat dibangunkan dan industri Malaysia dapat meningkatkan kedudukannya dalam rantaian nilai teknologi pertahanan.
Dalam dunia yang semakin dipacu oleh teknologi, kedaulatan negara tidak lagi hanya dipertahankan di sempadan.
Ia turut dibina di makmal penyelidikan, pusat inovasi, universiti dan kilang berteknologi tinggi yang membangunkan teknologi serta penyelesaian untuk keperluan negara.
Kerjasama Weststar–RTI hanyalah satu daripada langkah ke arah tersebut.
Matlamat yang lebih besar adalah untuk membina sebuah Malaysia yang bukan sahaja mampu memperoleh teknologi pertahanan, tetapi mempunyai ilmu, bakat, industri dan keupayaan untuk menguasai serta membangunkannya sendiri.
Itulah asas kepada sebuah industri pertahanan yang lebih berdikari dan, akhirnya, sebuah negara yang mempunyai keupayaan lebih besar untuk menentukan sendiri bagaimana keselamatan dan kedaulatannya dipertahankan.
