Pengalaman bertahun-tahun dalam Angkatan Tentera Malaysia (ATM) bukan sekadar rekod perkhidmatan. Di sebalik setiap penugasan, latihan dan tanggungjawab, anggota ATM membina kemahiran dalam pelbagai bidang termasuk operasi, teknikal, logistik, keselamatan, pentadbiran, kepimpinan dan pengurusan.
Namun, apabila anggota meninggalkan perkhidmatan, pengalaman tersebut tidak semestinya mudah diterjemahkan kepada kelayakan yang diiktiraf dalam pasaran pekerjaan awam.
Atas keperluan ini, Menteri Pertahanan, Dato’ Seri Mohamed Khaled Nordin, memperkenalkan Program Work-Based Learning (WBL) di Kementerian Pertahanan sebagai salah satu usaha memberikan pengiktirafan akademik kepada pengalaman, kemahiran dan kompetensi yang dibina anggota ATM sepanjang tempoh perkhidmatan.
Mengiktiraf Pengalaman Sedia Ada
Konsep WBL adalah mudah. Pengalaman sebenar anggota sepanjang berkhidmat akan dinilai dan dipadankan dengan kurikulum serta jam kredit akademik oleh institusi pengajian tinggi yang terlibat.
Ini bermakna anggota tidak perlu bermula daripada kosong apabila mahu mendapatkan kelayakan akademik. Sebahagian pengalaman dan kompetensi yang telah dibina melalui latihan serta tugasan sebenar boleh diberikan nilai akademik yang bersesuaian.
Lebih penting, proses ini boleh dilaksanakan ketika anggota masih berada dalam perkhidmatan. Mereka dapat membuat persediaan lebih awal sebelum memasuki fasa kerjaya kedua selepas meninggalkan ATM.
Persediaan Untuk Kerjaya Kedua
Ramai anggota ATM menyertai perkhidmatan pada usia muda dan meninggalkan perkhidmatan ketika masih berada pada usia produktif.
Selepas berkhidmat selama bertahun-tahun, mereka sebenarnya mempunyai pengalaman yang luas. Seorang anggota mungkin mempunyai pengalaman selama 20 tahun dalam bidang logistik, teknologi, pentadbiran, operasi atau pengurusan sumber manusia.
Cabaran utama adalah bagaimana pengalaman tersebut boleh diterjemahkan kepada sesuatu yang turut diiktiraf oleh sektor pekerjaan di luar ATM.
Di sinilah WBL memainkan peranan sebagai jambatan antara pengalaman ketenteraan dengan kelayakan akademik. Gabungan kedua-duanya dapat membantu meningkatkan kebolehpasaran anggota apabila mereka memasuki sektor awam, swasta atau industri selepas tamat perkhidmatan.
Kerjasama Dengan Institusi Pengajian Tinggi
Pelaksanaan WBL diperkukuh melalui kerjasama antara Kementerian Pertahanan dengan Kementerian Pendidikan Tinggi.
Pada 2 Disember 2024, kedua-dua kementerian menandatangani Nota Kerjasama yang antara lain merangkumi pelaksanaan WBL bagi menyediakan laluan pengiktirafan formal terhadap pengalaman dan kepakaran anggota ATM.
Kerjasama itu seterusnya melibatkan institusi pengajian tinggi seperti Universiti Pertahanan Nasional Malaysia (UPNM), Universiti Teknologi MARA (UiTM) dan City University Malaysia.
Melalui kerjasama tersebut, pengalaman anggota dapat dipetakan kepada kurikulum akademik secara lebih tersusun sebelum diterjemahkan kepada kelayakan yang diiktiraf.
1,520 Anggota Disasar Pada 2026
Pelaksanaan WBL kini menunjukkan perkembangan yang positif.
Setakat Mei 2026, seramai 461 anggota ATM telah menerima manfaat daripada program ini, terdiri daripada 231 anggota di UiTM dan 230 anggota di UPNM. Mereka dijangka bergraduasi pada November dan Disember 2026.
Bagi tahun 2026, MINDEF menyasarkan penyertaan 1,520 anggota ATM melibatkan 12 institusi pengajian tinggi, dengan peruntukan keseluruhan hampir RM10 juta.
Program ini turut diperkukuh menerusi Majlis Peluncuran Program Work-Based Learning Kementerian Pertahanan pada 15 Mei 2026 di Kem Terendak, Melaka, yang disempurnakan oleh Menteri Pertahanan. Majlis berkenaan turut menyaksikan pertukaran Memorandum Perjanjian antara ATM dengan UPNM, UiTM dan City University Malaysia.
Kebajikan Melangkaui Tempoh Perkhidmatan
WBL membawa pendekatan yang lebih luas terhadap kebajikan warga pertahanan.
Kebajikan anggota bukan hanya berkaitan gaji, elaun, perumahan atau kemudahan ketika mereka masih berkhidmat. Ia juga melibatkan persediaan untuk memastikan mereka mempunyai asas yang kukuh bagi meneruskan kehidupan selepas menamatkan perkhidmatan.
Pengalaman yang dibina melalui latihan, penugasan dan tanggungjawab selama bertahun-tahun mempunyai nilai yang besar. Melalui WBL, nilai tersebut diberikan peluang untuk diterjemahkan kepada pengiktirafan akademik yang boleh dibawa bersama apabila anggota memasuki fasa kehidupan seterusnya.
Inisiatif yang diperkenalkan oleh Dato’ Seri Mohamed Khaled Nordin ini juga membawa perubahan terhadap cara persediaan kerjaya kedua anggota ATM dilihat. Persediaan tidak seharusnya hanya bermula apabila seseorang anggota hampir bersara, tetapi perlu dibina lebih awal ketika mereka masih berada dalam perkhidmatan.
Program WBL akhirnya membawa satu mesej yang jelas. Pengalaman sebagai anggota tentera mempunyai nilai dan nilai tersebut wajar mendapat pengiktirafan.
Selepas bertahun-tahun berkhidmat mempertahankan negara, anggota ATM bukan sahaja membawa bersama pengalaman apabila menanggalkan uniform. Melalui WBL, mereka juga berpeluang membawa bersama kelayakan yang diiktiraf, sekali gus membuka laluan yang lebih kukuh untuk membina kerjaya kedua dan meneruskan sumbangan kepada negara.
